Özel Yetenekli Öğrencilerin Matematik Özyeterlik Algıları ve Üstbiliş Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Yazarlar

  • Gülcihan Su Yazar
  • Seyran Ergin Aydemir Yazar
  • Samet Kılıç Yazar
  • Esat Avcı Yazar

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.12602001

Anahtar Kelimeler:

Özyeterlik- Üstbiliş

Öz

Bireylerin hayatlarında olumlu değişimler meydana getirmek eğitimin amaçlarındandır. Öğrenme ortamında hedeflere ulaşılabilmesi için özyeterlik ve üstbiliş becerileri üzerinde durulması gereken becerilerdir. Belirtilen becerilerin dikkate alınması noktasında üzerinde durulması gereken gruplardan biri özel yetenekli öğrencilerdir. Özyeterlik ve üstbiliş becerilerinin gerekli olduğu alanlardan biri matematik alanıdır. Bu sebeple özel yetenekli öğrencilerin matematik eğitiminin incelenmesi önem kazanmaktadır. Bu araştırmanın amacı, Bilim ve Sanat Merkezlerinde 5, 6, 7, ve 8. sınıf düzeyinde devam eden özel yetenekli öğrencilerin matematik öz yeterlik algısı ve üstbiliş becerilerinin cinsiyet, okul türü, sınıf düzeyi, yeterlik alanı gibi farklı değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı ve aralarındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışma, nicel araştırma desenlerinden genel tarama modellerinden ilişkisel tarama modeline göre tasarlanmıştır. Araştırmanın evreni, Mersin’in dört merkez ilçesinde bulunan bilim ve sanat merkezlerinde genel yetenek alanında ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf seviyesinde öğrenim gören 1708 özel yetenekli öğrencidir. Araştırmanın örneklemi ise bu öğrenciler içinden rastgele belirlenen ve çalışmaya gönüllü katılan özel yetenekli 334 öğrencidir. Çalışmada kullanılan veri toplama araçları “Matematik Özyeterlik Ölçeği” ve “Öğrenciler İçin Matematik Dersi Üstbiliş Becerileri Testi”dir. Veriler SPSS 26 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Cinsiyet ve okul türünün, matematik öz yeterlik algılarında ve biliş üstü becerilerde anlamlı bir fark yaratmadığı belirlenmiştir. Öğrencinin devam ettiği BİLSEM programı ve sınıf seviyesinin öğrencilerin matematik özyeterlik algılarında ve üstbiliş becerilerinde anlamlı bir fark yarattığı sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan çalışmada öğrencilerin matematik öz yeterlikleri ile üstbiliş becerileri arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir.

Referanslar

Adal, A. A. ve Yavuz, İ. (2017). Ortaokul öğrencilerinin matematik öz yeterlik algıları ile matematik kaygı düzeyleri arasındaki ilişki. International Journal of Field Education, 3(1), 20-41.

Abalı Öztürk, Y. ve Şahin, Ç. (2015). Matematiğe ilişkin akademik başarı-öz yeterlik ve tutum arasındaki ilişkilerin belirlenmesi. The Journal of Academic Social Science Studies, 31, 343-366.

Ağpak, Y. E. (2019). Ortaokul öğrencilerinin üstbilişsel farkındalık düzeyleri, matematiksel üstbiliş farkındalık düzeyleri ve arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Erzincan.

Akgül, S. (2014). Üstün yetenekli öğrencilerin matematik yaratıcılıklarını açıklamaya yönelik bir model geliştirilmesi. Doktora Tezi. İstanbul Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Albayrak, H. B., Tarım, K. ve Baypınar, K. (2023). Özel yetenekli öğrencilerin matematik okuryazarlığı öz-yeterlik algıları ile matematik okuryazarlığı başarılarının incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 13(1), 115-127. https://doi.org/10.24315/tred.1012064

Alcı, B. ve Yüksel, G. (2012). An examination into self-efficacy, metacognition and academic performance of pre-service ELT students: Prediction and difference. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 2(1), 143-165.

Arslan, A. (2020). Ortaokul öğrencilerinin matematiksel bilişüstü farkındalıklarının çeşitli değişkenler açısından belirlenmesi. Turkish Journal of Educational Studies, 7(2), 150-169.

Ataman, A. (2004). Üstün Zekalı ve Üstün Özel Yetenekli Çocuklar. In R. Şirin, A. Kulaksızoğlu & A. E. Bilgili (Eds), Üstün Yetenekli Çocuklar (pp. 158-159). İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları.

Bağçeci, B., Döş, B. ve Sarıca, R. (2011). İlköğretim öğrencilerinin üstbilişsel farkındalık düzeyleri ile akademik başarı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(16), 551–566.

Bandura, A. (1993). Perceived self-efficacy in cognitive development and functioning. educational psychologist, 28(2), 117-148.

Bandura, A. (1997). Self-Efficacy: The Exercise of Control. ABD: W.H. Freeman and Company.

Carr, M., Alexander, J. ve Folds-Bennett T. (1994). Metacognition and mathematics strategy sse. Applied Cognitive Psychology. c.8. s.6: 583-595.

Chauhan, A. ve Singh, N. (2014). Metacognition: A conceptual framework. Internatıonal Journal of Education and Psychological Research (IJEPR), 3(3), september 2014.

Delioğlu, H. N. (2017). Sekizinci sınıf öğrencilerinin matematik başarısı ile sınav ve matematik kaygısı, matematiğe yönelik özyeterlik algısı arasındaki ilişki. Yüksek Lisans Tezi. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın.

Deniz, T. (2017). Ortaokul öğrencilerinin üstbiliş becerileri, matematik özyeterlikleri ve matematik başarısı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep.

Eraslan Çapan, B. (2010). Öğretmen adaylarının üstün yetenekli öğrencilere ilişkin metaforik algıları. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(12), 140-154.

Ergin, G. (2022). Ortaokul öğrencilerinin matematik özyeterlik, kaygı, tutum ve algılanan öz düzenlemeler arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Antalya.

Evran, S. ve Yurdabakan, İ. (2013). İlköğretim 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin bilişüstü farkındalık düzeylerinin incelenmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 213-220. ISSN: 2146-9199.

Hacker, D. J. (1998). Definitions and Empirical Foundations. Metacognition in Educational Theory and Practice. ed. Douglas J Hacker, John Dunlosky, Arthur C Graesser. ABD: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers: 1-23.

Hackett, G. (1985). Role of mathematic self efficacy in the choice of math related majors of college women and men: A path analysis. Journal of Counseling Psychology, 32, 47-56.

Junge, M. E., Beverly, J. D. (1995). Mathematical self-efficacy gender differences in gifted/talented adolescents. Gifted Child Quarterly, 39 (1), 22-26.

Junge, M. E. ve Dretzke, B. J. (1995). Mathematical self efficacy: gender differences in gifted/talented adolescents. Gifted Child Quarterly, 39, 22-28.

Kahramanoğlu, R. ve Deniz, T. (2017). Ortaokul öğrencilerinin üstbiliş becerileri, matematik öz yeterlikleri ve matematik başarısı arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi , 18 (3) , 189-200 . DOI: 10.17679/inuefd.334285

Karasar, N. (2011). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Nobel Yayınları.

Koç, C. ve Karabağ, S. (2013). İlköğretim ikinci kademe (6-8. sınıf) öğrencilerinin bilişüstü yetileri ile başarı yönelimlerinin incelenmesi. Education Sciences, 8(2), 308-322.

Kök, B. (2012). Üstün Zekâlı ve Yetenekli Öğrencilerde Farklılaştırılmış Geometri Öğretiminin Yaratıcılığa, Uzamsal Yeteneğe ve Başarıya Etkisi [The Influence of Differentiated Geometry Teaching on Creativity, Spatial Ability and Success in Gifted and Talented Students]. Istanbul: Doctoral Thesis, Institute of Social Sciences of Istanbul University, Special Education Department.

Köklü, N., Büyüköztürk, Ş. ve Çokluk Bökeoğlu, Ö. (2006). Sosyal bilimler için istatistik. Ankara: Pegem Yayınları.

Kurbanoğlu, N. İ. ve Takunyacı, M. (2012). Lise öğrencilerinin matematik dersine yönelik kaygı, tutum ve öz-yeterlik inançlarının cinsiyet, okul türü ve sınıf düzeyi açısından incelenmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 9(1), 110-130.

Lent, R. W., Brown, S. W. ve Larkin, K. C. (1984). Relation of self efficacy expectations to academic achievement and persistence. Journal of Counseling Psychology, 31, 356-362.

Livingston, J. A. (1997). Metacognition: An overview, [En ligne]. http://gse.buffalo.edu/fas/shuell/cep564/metacog.htm => cf si références complètes. Si oui, le rappeler à DN.

Makel, M. C. (2009). Help us creativity researchers, you’re our only hope. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts, 3(1), 38–42. doi:10.1037/a0014919

Malpass, J. R., O’Neil, H. F. ve Hocevar, D. (1999). Self Regulation, goal orientation, self efficacy, worry and high stakes math achievement for mathematically gifted high school students. Roeper Review, 21, 281-288.

Meehan, J. M. (2007). The role of gifted third, fourth and fifth grade students’ gender on mathematics achievement, self-efficacy, and attitude, (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Walden University School of Education, Maryland.

Özcan, Z. Ç. (2010). The construct validity of the scale of young pupils’ metacognitive abilities in mathematics. Procedia - Social and Behavioral Sciences. 2. 2997-3002. 10.1016/j.sbspro.2010.03.454.

Öztürk, B. ve Kurtuluş, A. (2017). Ortaokul öğrencilerinin üstbilişsel farkındalık düzeyi ile matematik öz yeterlik algısının matematik başarısına etkisi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (31), 762-778.

Pajares, F. (2002). Gender and perceived self-efficacy in self-regulated learning. Theory into Practice, 41,2, 116- 125.

Pajares, F. (1996). Self-efficacy beliefs and mathematical problem-solving of gifted students. Contemporary Educational Psychology, 21, 325-344.

Pajares, F. ve Kranzler, J. (1995). Self-efficacy beliefs and general mental ability in mathematical problem-solving. Contemporary Educational Psychology, 20, 426-443.

Pajares, F. ve Miller, M. D. (1994). Role of self-efficacy and self-concept beliefs in mathematical problem solving: A path analysis. Journal of Educational Psychology. c. 86. s.2:193-203.

Pajares, F., Miller, M. D. ve Johnson, M.J. (1999). Gender differences in writing self-efficacy beliefs of elementary school students. Journal of Educational Psychology, 91(1), 50–61.

Panaoura, A., ve Philippou, G. (2003). The construct validity of an inventory for the measurement of young pupils' metacognitive abilities in mathematics. International Group for the Psychology of Mathematics Education, Paper presented at the 27th International Group for the Psychology of Mathematics Education Conference Held Jointly with the 25th PME-NA Conference (Honolulu, HI, Jul 13-18, 2003), (3) 437-444.

Randhawa, B. S., Beamer, J. E. ve Lundberg, I. (1993). Role of mathematics self-efficacy in the structural model of mathematics achievement. Journal of Educational Psychology, 85(1), 41– 48. https://doi.org/10.1037/0022-0663.85.1.41

Saraç, H. ve Özarslan, M. (2018). Üstün zekalı ve yetenekli öğrencilerin çevresel tutum düzeyleri ile bilişüstü yetilerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Journal of Computer and Education Research, 6(11), 65-67.

Schraw, G. ve Moshman, D. (1995). Metacognitive theories. Educ Psychol Rev 7, 351–371. https://doi.org/10.1007/BF02212307

Schunk, D. H. ve Pajares, F. (2009). Self-Efficacy Theory. In Kathryn R. Wentzel & Allan Wigfield (Eds.), Handbook of motivation at school. New York: Routledge.

Sevgi, S. ve Zihar, M. (2020). Ortaokul öğrencilerinin yansıtıcı düşünme becerileri ile matematik öz yeterlik algılarının incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 28(6), 2331-2345. https://doi.org/10.24106/kefdergi.700428

Sternberg, R. J. ve Davidson, J. E. (Eds.). (2005). Conceptions of giftedness (2nd ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511610455

Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics (6th ed.). Boston, MA: Pearson.

Taşdemir, C. (2016). Lise son sınıf öğrencilerinin matematik öz-yeterlik düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi (Bitlis İli Örneği). Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 3(1), 39-50.

Terzi, M. ve Mirasyedioğlu, Ş. (2009). İlköğretim matematik öğretmen adaylarının matematiğe yönelik özyeterlik algılarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Türk Bilim Araştırma Vakfı Bilim Dergisi, 2(2), 257-265.

Tunca, N. ve Alkın Şahin, S. (2014). Öğretmen adaylarının bilişötesi (üstbiliş) öğrenme stratejileri ile akademik öz yeterlik inançları arasındaki ilişki. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 4(1), 47-48.

Uzun, M. (2004). Üstün Yetenekli Çocuklar El Kitabı, İstanbul: I. Üstün Yetenekli Çocuklar Kongresi.

Yabaş, D. (2008). Farklılaştırılmış öğretim programının öğrencilerin özyeterlik algıları, biliş-üstü becerileri ve akademik başarılarına etkisinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.

Yıldız, D. (2015). 8. Sınıf öğrencilerinin bilişüstü farkındalık ve akademik öz yeterlik düzeyleri, motivasyonel inançları ve TEOG sınavı türkçe puanları: Bir yapısal eşitlik modeli denemesi. Tarih Okulu Dergisi (TOD), 8, XXIII, 41-61.

İndir

Yayınlanmış

2024-06-30

Nasıl Atıf Yapılır

Özel Yetenekli Öğrencilerin Matematik Özyeterlik Algıları ve Üstbiliş Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. (2024). ESAR, 5(1), 1-15. https://doi.org/10.5281/zenodo.12602001