The Phenomenon of Gaslighting: A Review Study in the Context of Educational Sciences
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18098989Keywords:
Emotional Manipulation, Gaslighting, Manipulation, Psychological ManipulationAbstract
This systematic review aims to comprehensively examine academic studies conducted in the fields of educational administration and general education concerning the phenomenon of gaslighting in Turkey. The study provides an in-depth analysis of the key findings, trends, and outcomes of gaslighting-themed studies conducted in the Turkish context, particularly from the perspectives of education and educational administration. However, gaslighting research conducted in non-educational disciplines has also been evaluated within the scope of this study; it has been determined that, although these studies contain more advanced methodological approaches compared to research in the field of education, they still have a limited scope. Within the scope of the study, the thematic orientations, conceptual frameworks, and contextual focuses of academic publications addressing the phenomenon of gaslighting, as well as their distribution trends over the years, were examined. The findings show a marked increase in academic production on gaslighting, particularly after 2024. This increase clearly demonstrates the need for multidimensional, in-depth, and interdisciplinary research on the phenomenon of gaslighting in the fields of education and educational administration.
References
Akdeniz, B., ve Cihan, H. (2024). Gaslighting ve kişilerarası ilişkiler: Sistematik derleme çalışması. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 16(1), 146–158. https://doi.org/10.18863/pgy.1281632
Akiş, A. D., ve Öztürk, E. (2021). Patolojik narsisizm: Duygusal istismar ve “gaslighting” perspektifinden kapsamlı bir değerlendirme. Artuklu İnsan ve Toplum Bilim Dergisi, 6(2), 1–31.
Austin, E. J., Farrelly, D., Black, C., & Moore, H. (2007). Emotional intelligence, machiavellianism and emotional manipulation: Does ei have a dark side?., Personality and Individual Differences, 43(1): 179-189.
Aydemir, C. (2021). Duygusal manipülasyon ölçeğinin Türkçe uyarlaması: geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Global Journal of Economics and Business Studies, 10(19), 87-94.
Ayers, A. A. (2020). That's Not What Happened! How to Deal with Gaslighting in the Workplace. The Journal of Urgent Care Medicine. https://www.jucm.com/wp-content/uploads/2021/02/2020-141018-21 Practice-Mgmt.pdf
Bozkurt, H. (2022). Psikolojik manipülasyon ve Servet-i Fünun romanı karakter/eylem (e) değerleri. International Journal Of Turkish Academic Studies (TURAS), 3(2), 242-244.
Çabuk, B., ve Kumova, F. (2024). Gaslighting Olgusunun Sosyodemografik Faktörler ve Kişilik Eğilimleri Bağlamında İncelenmesi. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, (23), 211-238.
Çetinkaya, D. N., ve Gök, F. A. (2024). Feminist sosyal hizmet bakışından evlilik ilişkilerini konu alan filmlerde gaslighting incelemesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(89), 69-80.
Demirel, Y. (2020). Gerçeklik algısını bozmaya yönelik tehlikeli bir psikolojik istismar biçimi: Gaslighting. Euroasia Journal of Social Sciences & Humanities, 7(2), 7-15.
Dorpat, T. L. (1996). Gaslighting, The Double Whammy, Interrogation, and Other Methods of Covert Control in Psychotherapy and Analysis. Northvale, New Jersey: Jason Aronson, Inc.
Duignan, B. (2017). What Is Gaslighting? Encyclopedia Britannica.
Etcheverry, P. E., Le, B., & Charania, M. R. (2008). Perceived versus reported social referent approval and romantic relationship commitment and persistence. Personal Relationships, 15(3), 281-295.
Gençer, A.B. (2024). Gaz Lambası filmi bağlamında yeni Fransız aşırılığında sosyotelist, transagresif ve distopik çizgilerin sinematografik izdüşümü: Renk ve ışık kullanımı. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Maltepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Gökçe, E. (2022). Kadınlarda gaslıghtıng'e maruz kalma psikolojik belirti düzeyi ve sosyodemografik değişkenler arasındaki ilişki. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Antalya Bilim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Antalya.
Gören, N.(2024). Gaslightinge maruz kalma ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Kadınlarda geçerlik ve güvenirlik çalışması. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Grieve, R. (2011). Mirror mirror: The role of self-monitoring and sincerity in emotional manipulation. Personality and Individual Differences, 51(8), 981 985.
Güleç, S. ve Özbay, A. (2024, Temmuz). Türk kadınlarından oluşan bir örneklemde psikolojik dayanıklılık, gaslighting ve yaşam doyumu. Kadın Çalışmaları Uluslararası Forumu'nda (Cilt 105, s. 102945). Pergamon.
Handelman, S. (2009). Thought manipulation: the use and abuse of psychological trickery. Bloomsbury Publishing USA.
Hanley, T., & Cutts, L. (2013). What is a systematic review?. Counselling Psychology Review, 28(4), 3-6.
Hemingway, P., & Brereton, N. (2009). What is a systematic review? Hayward Medical Communications.
Hornblow, A., Jr. (Producer) & Cukor, G. (Director). (1944). Gaslight. [Motion picture]. United States: Metro-Goldwyn-Mayer Productions.
Huizen, J. (2020). What is gaslighting. Retrieved from Medical News Today: https://www. medicalnewstoday. com/articles/gaslighting.
Karaçam, Z. (2013). Sistematik derleme metodolojisi: Sistematik derleme hazırlamak için bir rehber. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(1), 26-33.
Kaya, F. (2023). Toplumsal ilişkilerde duygusal manipülasyon: "Dirty John: The Betty Broderick Story" dizisi örneği. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Karabük Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Karabük.
Kayıtmaz Şahin, K. (2024). Romantik ilişkisi olan bireylerde ilişki doyum düzeyinin öz anlayış ve duygusal manipülasyon değişkenlerine göre incelenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Kılınç, E. (2025). Sosyal medya istihbaratı ve psikolojik savaş: Terör örgütlerinin psikolojik manipülasyon stratejileri. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Kozak, S. (2022). 21. Yüzyıl Postmodernizmi Bağlamında çevresel Grafik Tasarım ve Kamusal Enstalasyon [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, İzmir.
Kuloğlu, A.N. (2024). Çiftlerin ilişki doyumunun yordayıcıları olarak psikolojik manipülasyon ve duygusal bağımlılık. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Kuru, G. (2022). An actor-partner ınterdependence medıatıon model of emotıonal manıpulatıon on commıtment vıa satısfactıon of couples ın romantıc relatıonshıps [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Mola, H. (2025). Duygusal Manipülasyonların Tüketim Sürecine Etkileri: Tüketici Davranışları Üzerindeki Psikolojik Yansımalar. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 17(32), 390-406.
Moula, P., & Goodman M. (2009). Nursing Research. (pp. 111-149, 247-261). London: SAGE Publication Ltd.
Nazir, T., ve Özçiçek, A. (2022). Gaslighting: İkiyüzlü bir duygusal istismarla yüzleşmek. Anadolu University Journal of Education Faculty, 6(3), 241–250. https://doi.org/10.34056/aujef.1015105
Özdemir, N., ve Turan, S. (2018). Okul müdürlerinin manipülatif davranışları ile öğretmenlerin özerklik algıları ve bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkiler. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 1707-1726.
Öztırak, M. (2025). Örgütsel gaslighting: Bir ölçek geliştirme çalışması. Business & Management Studies: An International Journal, 13(1), 282-299.
Philips, D. (2021). Gaslighting: Domestic Noir, the Narratives of Coercive Control. Women: A Cultural Review, https://doi.org/10.1080/09574042.2021.1932258.
Sarkis, S. (2018). Gaslighting: How to recognise manipulative and emotionally abusive people-and break free. Hachette UK.
Simon, GK ve Foley, K. (2011). Koyun postuna bürünmek: Manipülatif insanları anlamak ve onlarla başa çıkmak (s. 176). Tantor Media, Incorporated.
Stern, R. (2018). The gaslight effect: How to spot and survive the hidden manipulation others use to control your life. Harmony.
Sweet, P. L. (2019). The sociology of gaslighting. American Sociological Review, 84(5), 851-875. doi: 10.1177/0003122419874843
Şen, G. S. (2023). Romantik ilişki kalitesinin benliğin ayrimlaşmasi ve duygusal manipülasyon düzeyine göre incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
Şenyuva, G., ve Yavuz, M. F. (2024). Karanlık üçlü kişilik örüntüleri ve psikolojik manipülasyon arasındaki ilişkinin değerlendirmesi-İstanbul örneklemi. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 6(3), 223-231.
Tıkıç, E. (2024). Tekrarlı flört şiddetine maruz kalmış bireylerin duygusal manipülasyon mağduru olmasında bağlanma stillerinin etkisi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Beykoz Üniversitesi Psikoloji Ana Bilim Dalı, İstanbul.
Trachtler, J. (2022). From Doubt to Despair. Nordic Wittgenstein Review. https://doi.org/10.15845/nwr.v11.3632.
Uzun, F. İ., ve Uğurlu, N. B. (2024). Gaslighting ve Psikolojik Yaklaşım: Gaslighting and Psychological Approach. Ejons International Journal on Mathematic, Engineering and Natural Sciences, 8(3), 374-380.
Van Dijk, T. A. (2006). Discourse and manipulation. Discourse & Society, 17(3), 359-383.
Yalçın, S. (2020). Yönetimde hobo sendromu ve duygusal manipülasyon kavramlarına yönelik ölçek geliştirme. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kahramanmaraş.
Yılmaz, K. (2021). Sosyal bilimlerde ve eğitim bilimlerinde sistematik derleme, meta değerlendirme ve bibliyometrik analizler. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 1457-1490.
Yiğit Gökçe, G. (2021). Karakter ve eylem değerleri üzerinden Servet-i Fünun romanında psikolojik manipülasyon. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 ESAR Journal
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.