Şuşa’da Ermenilerin Müslümanlara Karşı Yaptığı Katliamlar (1905-1906)
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.13294476Anahtar Kelimeler:
Ermeni- Şuşa- Karabağ- Azerbaycan- BaküÖz
Azerbaycan’ın tarihi sürecinde kurulan birçok hanlıktan veya merkezi şehirlerinden biri de Karabağ’dı. Karabağ’ın sınırları içerisinde bulunan “Şuşa” gerek konumu itibarıyla gerekse kaynakları bakımından stratejik önemi olan bir şehirdi. Bu konumundan dolayı “Şuşa” Azerbaycan coğrafyasında meydana gelen olayların ilk etkilediği şehirlerdendi. Dolayısıyla, 1905-1906 Ermeni katliamlarında da “Şuşa” doğrudan etkilenmişti. Ermenilerin 1905, 1920 ve 1991 tarihlerindeki üç büyük saldırısından da Şuşa, çok büyük zarar görmüştü. Bu çalışmada Azerbaycanlı yazarların yaptığı çalışmaların yanı sıra, arşiv kaynaklarına dayanılarak 1905-1906 yıllarında Şuşa’da meydana gelen olayların genel manzarası ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Referanslar
Arşiv Belgeleri
BOA. Y.A.HUS. 494/36_1 (28 Ekim 1905)
BOA. Y.A.HUS. 494/36_3 (2-20 Eylül 1905)
BOA. Y.A.HUS.494/36_4
BOA. Y.A.HUS.494/36_5
BOA. Y.A.HUS. 499/57_1
BOA. Y.A.HUS. 499/57_2
BOA. Y.A.HUS. 499/57_3
BOA. HR. SYS.1379/34_1_1(5 Şubat 1906)
BOA. HR. SYS.1378. 16_1_1-3 (8 Eylül 1321)
DAB. HR. SYS. 1378/13_1_1 (14 Eylül 1321)
BOA. HR. SYS.1378/17
BOA. HR. SYS. 1378/18_1_1(12 Eylül 1321)
Kitaplar ve Makaleler
BUNİYATOV, Ziya Musa (1991). “Azerbaycan” TDV. İslam Ansiklopedisi, İstanbul, c. 4.
ÇAPRAZ, Hayri (2012). “19. Yüzyılda Rusya’nın Karabağ Politikası”, Pamukkale Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Belgi Dergisi, Sayı:3 (Kış 2012/1), s.s. 231- 240
DEMİR, İsmet (1992). Osmanlı Devleti ile Azerbaycan Türk Hanlıkları Arasındaki Münasebetlere Dair Arşiv Belgeleri, C.1 (1578 1914), Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara.
DEMİR, İsmet (1993). Osmanlı Devleti ile Azerbaycan Türk Hanlıkları Arasındaki Münasebetlere Dair Arşiv Belgeleri C.2 (1575-1918), Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara.
YILDIRIM, İrfan Murat (2013). “Azerbaycan’da Matbuat Hareketlerinin Başlangıcı”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, Sayı.2/2, s.s. 147- 160.
KANBAROVA, Gülnara (2017)., “Şuşa Şehri’nin Mahalleleri ve Tarihi mimari Anıtları”, ASOS JOURNAL, The Journal of Academic Social Science, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl:5 Sayı: 43, s. s.14-40.
KARAMAN, Erdal (2011). “Bahtiyar Vahabzade’nin Eserlerinde Karabağ”, Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, 31. Sayı, s.s.75-85.
M. F. AXUNDOV (2007). Adına Azәrbaycan Milli Kitabxanası, “Şuşa Hәsrәti (Metodik Vәsait)”, Azerbaycan Rәspublikası Mәdәniyyәt vә Turizm Nazirliyi, Bakı.
MUSTAFAYEV, Şöhret (2015). “XVIII-XX. Yüzyıllarda Tarihi Azerbaycan Toprağı- İrevan Hanlığının Arazisine Ermenilerin Göç Ettirilme Politikası”, Atatürk Araştırma Dergisi, Cilt: XXXI, Bahar, s.s.69-92.
MUSTAFAYEV, Beşir (2012). “Kafkaslarda Müslüman- Türk Soykırımı (1905-1920), Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi/ Jaurnal Of Turkish World Studies, XII/1 (Yaz), s.s. 533-561.
NAĞISOYLU, Möhsün, KARİMOV, Raqub, KAHİMOV Muhteallim (2017). Şuşa Azerbaycan Matbuatında (1875- 1920), Baki – Elmin İnkişafofı Fondu.
NAZİM, Mustafa (2014). “Ermenilerin 1905-1906 Yıllarında Güney Kafkasya’da Yaptıkları Katliamlar”, Atatürk Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Dergisi, Cilt.3, Sayı.1, s. s.1-10.
GÜNEŞ, Mehmet (2015). Osmanlı Belgelerinde Azerbaycan, Türk Dünyası Belediyeler Birliği (TDBB) Yayınları, İstanbul.
ÖZÇELİK, İsmail (2017). “Karabağ’daki Hocalı Soykırımının Tarihi Arka Planı”, Vakanüvis- Uluslararası Araştırmaları Dergisi İnternational Journal Of Historical Research, Kasım/ Vol. 2, Kafkasya Özel Sayısı, s.417- 456
QASIMLI, Musa (2017). “Ermeni Sorunu ve Büyük Devletler (1724-1920)” Astana Yayınlar,1. Baskı, Ankara.
SİPAHİ, Esra Banu; ÖZSOY, Bahar (2017). “Kafkaslarda Bir Kent Kırım Örneği Olarak Şuşa”, Azerbaycan Milli Elmlar Akademiyası Qafoazşünaslıq İnstitutu, Qafqazşünasların Ibeynalxalq forumu, First İnternatıonal Forum Of The Coucasus Studıes Scholars, 17-18 April, Bakü,2. Kitap Bakü 2017, s.s. 235-243.
SUNY, Ronald Grıgor (1990). Bakü Komünü Rus Devriminde Milliyet ve Sınıf, Belge Yayınları:98, Birinci Baskı: Ekim.
YILMAZ, Reha (2013). “Kafkasya’da Çözülemeyen Kördüğüm: Dağlık Karabağ Sorunu”, Çankırı Karatekin Üniversitesi Uluslararası Avrasya Strateji Dergisi 2(1), s.s. 71-90
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2022 ESAR Journal
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.