1260-61/1844-45 Temettuat Kayıtları Işığında Ankara Eyaleti Bala Kasabası Bahşılı Karyesinin Sosyal Ve Ekonomik Görüntüsü
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.12602142Anahtar Kelimeler:
Ankara- Bala Kasabası- Bahşılı Köyü- Temettuat Vergisi- Temettuat DefteriÖz
Bu çalışmada, H. 1260-1261/M. 1844-1845 yılında Ankara Eyaleti’nin Bala kasabasına bağlı olan Bahşılı köyünün sosyal ve ekonomik durumu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi’nde kayıtlı bulunan 237 numaralı temettuat defterindeki kayıtlar esas alınarak incelenmiştir. Köye ait defterdeki kayıtlara göre, toplam 87 hanesi bulunan Bahşılı köyünde yaşayan hane sahiplerinin temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Ele aldığımız dönemde Bahşılı köyünde yetiştirilen başlıca tarım ürünleri buğday, arpa ve pamuk olup hayvancılık alanında da küçükbaş, büyükbaş ve yük-binek hayvanlarının beslendiği görülmektedir. Köydeki meslek grupları incelendiğinde ise hane reislerinin çoğunluğunun ziraatçı (çiftçi) olduğu anlaşılmaktadır. Bunların dışında köyde geçimlerini ırgatlık, tüccarlık, hizmetkârlık, çobanlık ve berberlik ile sağlayanlar da bulunmaktadır. Çalışmamıza kullandığımız temettuat defterindeki kayıtlardan, köyün demografik yapısı, köydeki hane reislerinin kullandıkları isim ve lakaplar ile köydeki hane sahiplerinin tarım, hayvancılık ve meslek gelirlerini de tespit etmek mümkün olmuştur. Bunların dışında, köydeki ekili-dikili arazilerin miktarı ile hane reislerinin ödemekle yükümlü oldukları vergi çeşitleri de ortaya çıkarılarak söz konusu kişilerin vergi yükleri de tespit olunmuştur. Çalışmamızın sonunda ise köyde yaşayan hane reislerinin yıllık toplam temettuat gelirlerine yer verilmiştir.
Referanslar
Arşiv Belgeleri
T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı
Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA).
BOA. ML.VRD.TMT. 237: 1-29.
Araştırma-İnceleme Eserler
ADIYEKE, N. (2000). ”Temettuat Sayımları ve Bu Sayımları Düzenleyen Nizamname Örnekleri”. OTAM. 11: 769-823.
AKKUŞ, Y. (2017). “Osmanlı Maliyesi Literatüründe İhmal Edilmiş Bir Tartışma: Tevzi’ Defterlerinden Vergi-i Mahsûsa’ya Geçiş”. Tarih Dergisi. 65: 29-61.
BARKAN, Ö. L. (1953). “Tarihî Demografi Araştırmaları ve Osmanlı Tarihi”. Türkiyat Mecmuası. X:1-53.
BİZBİRLİK, A.-ATAR, Z. (2009). “XIX. Yüzyıl Osmanlı Tarihinde Temettuat Defterleri’nin Yeri: Saruhan Sancağı Mütevelli Çiftliği Temettuat Defteri Örneği”. SAÜ Fen-Edebiyat Dergisi. I: 38-57.
DEMİRKOL, K. (2014). “Hamid Sancağı Temettuat Tahriri Masârifât Defteri Üzerine Bir Değerlendirme (1845-1848)”. Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi. 11: 139-154.
DEVELLİOĞLU, F. (1996). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat. Ankara: Aydın Kitabevi.
EFE, A. (2016). “1845 Temettuat Sayım Sonuçları Ne Oldu?”. Hıstory Studıes. 8/1: 19-35.
GÖKMEN, E. (2008). “Saruhan Sancağında Temettuat Tahriri”. Bilig. 45: 73-90.
GÜRAN, T. (1989). Tanzimat Döneminde Osmanlı Maliyesi: Bütçeler ve Hazine Hesapları (1841- 1861). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
IŞIK, Ş. (1999). “Tarihsel Coğrafya Açısından Temettuat Defterlerinin Değerlendirilmesi ve Aşağı Akçay Havzası Örneği”. Ege Coğrafya Dergisi. 10: 239-280.
KESTELLİ, R. N. (2004). Resimli Türkçe Kamus. (Haz. Recep Toparlı vd.). Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Dil Kurumu Yayınları.
KÜTÜKOĞLU, M. S. (1995). “Osmanlı Sosyal ve İktisâdî Tarihi Kaynaklarından Temettü Defterleri”. Belleten. LIX/225: 395-412.
METİN, R. (2018). “1260-61/1844-45 Temettuat Kayıtları Işığında Tatlucak Köyünün Sosyal ve Ekonomik Yapısı”. Hıstory Studıes. 10/9: 189-205.
ÖZTÜRK, S. (2003). “Türkiye’de Temettuat Çalışmaları”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi. 1/1: 287-304.
PAKALIN, M. Z. (1983). Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, I. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
SAYIN, A. V. (1999). Tekâlif Kavâidi (Osmanlı Vergi Sistemi). Ankara: T.C Maliye Bakanlığı Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı, Yayınları.
SERİN, M. (1998). “Osmanlı Arşivi’nde Bulunan Temettuât Defterleri”. Başbakanlık I. Milli Arşiv Şurası (Tebliğler-Tartışmalar), 20-21 Nisan. Ankara: 717-728.
TABAKOĞLU, A. (2007). “Öşür/Osmanlılar”, DİA, XXXIV, İstanbul: 101.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2024 ESAR Journal

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.