Edremit Körfezi’nde Kıyı Turizminin Sosyal ve Çevresel Taşıma Kapasitesine Etkisi: Sürdürülebilirlik Göstergelerine Dayalı Mekânsal Bir Yaklaşım
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15784915Anahtar Kelimeler:
Sürdürülebilir kıyı yönetimi- Turistik taşıma kapasitesi- Çevresel izleme göstergeleri- Mekânsal etki analizi- Kıyı turizmi planlamasıÖz
Bu araştırma, Balıkesir ilinin Edremit Körfezi kıyısında yer alan Edremit, Burhaniye ve Ayvalık ilçelerinde kıyı turizminin sosyal ve çevresel taşıma kapasitesi üzerindeki etkilerini sürdürülebilirlik göstergeleri temelinde kapsamlı biçimde değerlendirmektedir. Çalışmada, 2021–2024 yılları arasında bölgedeki turistik faaliyetlerin çevresel etkileri; kişi başına düşen atık miktarı, kıyı uzunluğu başına düşen kirlilik yoğunluğu, atık türü kompozisyonu ve mekânsal dağılım gibi çok boyutlu göstergelerle analiz edilmiştir. Veri kaynakları, Balıkesir Büyükşehir Belediyesi’nin 2025–2029 Deniz Çöpleri Eylem Planı ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün yıllık ziyaretçi istatistiklerine dayanmaktadır.
Araştırmanın bulguları, Edremit ilçesinin hem toplam deniz çöpü miktarı hem de kıyı başına düşen atık yoğunluğu bakımından en yüksek çevresel baskıya maruz kaldığını ve mevcut altyapının artan turistik yükü karşılamada yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır. Ayvalık, geniş kıyı şeridi, yaygın atık toplama uygulamaları ve etkin yönetim stratejileri sayesinde çevresel baskıyı azaltmada önemli ilerleme sağlamaktadır. Burhaniye ise dengeli bir gelişim profiliyle sürdürülebilirlik açısından örnek teşkil etmektedir. Atık türü analizleri, özellikle plastik, cam ve sigara izmariti gibi insan kaynaklı materyallerin çevresel baskının niteliğini ve karmaşıklığını artırdığını göstermektedir.
Çalışma, sürdürülebilir kıyı yönetimi için yerel halkın bilinçlendirilmesi ve aktif katılımının sağlanması, çevresel izleme sistemlerinin düzenli hale getirilmesi, mekânsal temelli entegre yönetim yaklaşımlarının geliştirilmesi, sürdürülebilir turizm politikalarının uygulanması ve çevre dostu uygulamaların teşvik edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Referanslar
Alevkayalı, Ç., & Tağıl, Ş. (2020). Edremit Körfezi’nde tarımsal arazi kullanımı uygunluk düzeylerinin değerlendirilmesi. Journal of Geography, 40, 135–147. https://doi.org/10.26650/JGEOG2019-0028
Assante, L. M., Wen, H., & Lottig, K. (2012). Enhancing the tourism industry’s contribution to energy efficiency. Journal of Sustainable Tourism, 20(3), 375–389.
Becken, S. (2013). A review of tourism and climate change as an evolving knowledge domain. Tourism Management Perspectives, 6, 53–62.
Becken, S., & Hay, J. E. (2007). Tourism and climate change: Risks and opportunities. Bristol: Channel View Publications.
Butler, R. W. (1980). The concept of a tourist area cycle of evolution: Implications for management of resources. Canadian Geographer, 24(1), 5–12.
Cessford, G. R., & Dingwall, P. R. (1998). Impacts of tourism on the natural environment. Science and Research Series, 115, 15–20.
Chen, B., Tang, W., Chen, Z., & Yang, X. (2023). Spatiotemporal variation in carbon emissions in China’s tourism industry during the COVID-19 pandemic and ecological compensation mechanism. Sustainability, 15(13), 10604.
Christensen, A. M., & Beckmann, S. (1998). Consumers’ perspectives on tourism and the environment (CEC Working Paper No. 7). Copenhagen: Copenhagen Business School.
Christensen, M., & Beckmann, M. (1998). Water use and pollution in tourism. International Tourism Conference Papers.
Cohen, E. (1978). The impact of tourism on the physical environment. Annals of Tourism Research, 5(2), 215–237. https://doi.org/10.1016/0160-7383(78)90221-9
Çelik Uğuz, S., Kaimuldinova, K. D., Yıldırım, G., & Kabiyev, Y. (2022). Edremit Körfezi kıyılarında bulunan çevre sorunlarının sürdürülebilir turizm açısından değerlendirilmesi. GeoJournal of Tourism and Geosites, 40(1), 302–312. https://doi.org/10.30892/gtg.40136-832
Davies, T., & Cahill, S. (2000). Environmental implications of the tourism industry. Resources for the Future.
Doggart, C., & Doggart, N. (1996). Tourism: A risk to the environment. People & the Planet, 5(4), 6–9.
Doggart, N., Lovett, J., Mhoro, B., Kiure, J., & Burgess, N. D. (2001). Biodiversity surveys in eleven forest reserves in the vicinity of the Uluguru Mountains. Tanzania: Wildlife Conservation Society & Tanzania Forest Conservation Group.
Durak, M. (2019). Edremit ve Zeytinli Çayı havzalarının (Balıkesir) ekolojik koşullara göre arazi kullanım kabiliyeti sınıflandırması (Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi). https://dspace.balikesir.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/20.500.12462/10827/Melike_Durak.pdf.
Dülgaroğlu, O., Aydemir, B. & Avcıkurt, C. (2019). A new approach on destination marketing in tourism sector. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 3(3), 400-410.
Dülgaroğlu, O. & Solunoğlu, A. (2025). The effect of visitors' perceptions of product with geographical ındication on destination ımage: The case of Ayvalık Olive Oil. International Journal of Environmental Sciences, 11( 3),114-128.
Dülgaroğlu, O., & Solunoğlu, A. (2024). Lisans düzeyinde turizm eğitimi alan öğrencilerin turizmde kullanılan otomasyon sistemlerine yönelik algılarının teknoloji kabul modeli vasıtasıyla ölçümü. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 8(1). https://doi.org/10.32572/guntad.1338976
Glasson, J., Godfrey, K., & Goodey, B. (1995). Towards visitor impact management: Visitor impacts, carrying capacity and management responses in Europe’s historic towns and cities. Avebury.
Godfrey, K., & Clarke, J. (2000). The tourism development handbook: A practical approach to planning and marketing. London: Continuum.
Gössling, S. (2001). The consequences of tourism for sustainable water use on a tropical island: Zanzibar, Tanzania. Journal of Environmental Management, 61(2), 179–191.
Gössling, S. (2002). Global environmental consequences of tourism. Global Environmental Change, 12(4), 283–302.
Hassan, S. S. (2000). Determinants of market competitiveness in an environmentally sustainable tourism industry. Journal of Travel Research, 38(3), 239–245.
Holden, A. (2009). Environment and tourism. Routledge.
Hunter, C. (2002). Sustainable tourism and the touristic ecological footprint. Environment, Development and Sustainability, 4(1), 7–20.
Intergovernmental Panel on Climate Change. (2021). Climate change 2021: The physical science basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009157896 Erişim Tarihi:20/05/2025.
Klasner, F. L., & Mikami, T. (2003). Land use and land cover mapping in a tropical urban environment using IKONOS data. GIScience & Remote Sensing, 40(1), 23–41.
Mbaiwa, J. E. (2013). Tourism development and environmental sustainability in the Okavango Delta, Botswana. American Journal of Environment, Energy and Power Research, 1(7), 117–130.
Mitra, S. (2005). Tourism development in Bangladesh: Problems and prospects. South Asian Journal of Tourism and Heritage, 2(1), 45–52.
Mowforth, M., & Munt, I. (2003). Tourism and sustainability: Development and new tourism in the Third World. Routledge.
Murphy, P. E. (1985). Tourism: A community approach. Routledge.
Neto, F. (2003). A new approach to sustainable tourism development: Moving beyond environmental protection. Natural Resources Forum, 27(3), 212–222.
Oki, D. S., & Brasher, A. M. D. (2003). Base flow and groundwater in watersheds in the Northeast Maui, Hawaii. U.S. Geological Survey Report.
Oki, D. S., & Brasher, A. M. D. (2003). Environmental setting and implications for water quality and aquatic biota, O‘ahu, Hawai‘i. U.S. Geological Survey Water Resources Investigations Report 03 4156. Reston, VA: U.S. Department of the Interior.
Örgün, E., Solunoğlu, A., Kutlu, D., Kasalak, M. A., Ünal, A., Çelen, O., & Gözen, E. (2024). The effect of green leadership perception on environmental commitment, awareness, and employees’ green behavior in hotel businesses: Research from a generation cohort theory perspective. Sustainability, 16(22), 9621. https://doi.org/10.3390/su16229621
Rabbany, M. G., Afrin, S., Rahman, A., Islam, F., & Hoque, F. (2013). Environmental effects of tourism. American Journal of Environment, Energy and Power Research, 1(7), 117–130. Retrieved from http://www.ajeepr.com
Richards, G., & Hall, D. (2000). Tourism and sustainable community development. Routledge.
Shaw, G., & Williams, A. M. (2004). Tourism and tourism spaces. SAGE.
Solunoğlu, A. (2023). Destinasyon yönetiminde girişimcilik. İçinde M. O. İlban (Ed.), Her yönüyle turizmde destinasyon yönetimi (ss. 272–285). Ankara: Detay Yayıncılık.
Solunoğlu, A., & Örgün, E. (2024). Gastronomy festivals in the development of event tourism and the current situation in Turkey. Worldwide Hospitality and Tourism Themes, 16(5), 415-430. https://doi.org/10.1108/WHATT-06-2024-0136
Solunoğlu, S., & Solunoğlu, A. (2023). Teknoloji temelli turizm. İçinde G. Özgürel & L. Karadağ (Eds.), Disiplinler arası yaklaşımlarla turizm araştırmaları (ss. 330–344). Ankara: Detay Yayıncılık.
Sunlu, U. (2003). Environmental impacts of tourism. In D. Camarda & L. Grassini (Eds.), Local resources and global trades: Environments and agriculture in the Mediterranean region (pp. 263–270). Bari: CIHEAM.
Swarbrooke, J. (1999). Sustainable tourism management. CABI Publishing.
Tağıl, Ş. (2014). Peyzaj ekolojisi prensipleri doğrultusunda Edremit Körfezi'nin kuzey sahil bölgesinde peyzaj paterni ve arazi örtüsünün değerlendirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(32), 149–169. https://doi.org/10.31795/baunsobed.663881.
Türkiye Çevre Eğitim Vakfı [TÜRÇEV]. (2023). Plajlar için Mavi Bayrak kriterleri ve değerlendirme raporu. https://www.turcev.org.tr Erişim Tarihi:20/05/2025.
UNWTO. (2023). Statistical framework for measuring the sustainability of tourism (SF-MST). United Nations World Tourism Organization. https://www.unwto.org/statistical-framework-for-measuring-the-sustainability-of-tourism Erişim Tarihi:20/05/2025.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 ESAR Journal
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.