Bulgaristan Türklerinin 1989 Yılında Türkiye’ye Zorunlu Göçü: Göçün Sebepleri, Türk Kamuoyundaki Akisleri Ve Sonuçları
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.13294897Anahtar Kelimeler:
Türkiye- Bulgaristan- Göç- Göçmen- İskanÖz
Bulgaristan, bağımsızlığını kazandıktan sonra kendi ülkesinde yaşayan Türk nüfusu asimile etme yönünde politikalar takip etmeye başlamıştır. 1944 yılında Bulgaristan da komünist idarenin tesisiyle birlikte azınlıkları asimile etme, yönetimin sıklıkla başvurduğu sistematik bir politika haline gelmiştir. Özellikle 1984 yılı sonlarından itibaren Jivkof idaresindeki Bulgaristan’da Türklere karşı şiddete dayalı ve geniş çaplı bir asimile politikası uygulanmaya başlanmıştır. Türkçe isimlerin zorla değiştirilmesiyle başlayan asimilasyon politikaları, Türkçe konuşmanın yasaklanması, dini hayata dair kısıtlamalar ve diğer yasaklarla ağırlaşarak devam etmiştir. Bulgar hükümetinin ağır baskıları altında bunalan Türk azınlık, yönetim tarafından uygulanan baskıları gösteri ve yürüyüşlerle protesto etmeye başlayınca, karşı koyan Türklerden tutuklananlar, ağır işkenceye uğrayanlar ve hatta öldürülenler olmuştur. Bulgaristan devletinin yaklaşık beş yıl süresince devam ettirdiği asimilasyon politikasına Türkiye başta olmak üzere diğer ülkeler ve uluslararası kurum ve kuruluşlar tarafından tepkiler gösterilmiştir. Ancak Türkiye hariç tutulacak olursa, uluslararası kurum ve kuruluşların gösterdikleri tepkiler yaptırımdan uzak olduğu, sıradan bir takım kına açıklamalarından ibaret kaldığı için Bulgaristan idaresi üzerinde çok etkili olmamıştır.
Bu dönemde Türkiye Cumhuriyeti devleti kitlesel olarak Türk nüfusunun tamamını ülkeye kabul etmek de dâhil, en radikal kararları alabileceğini bildirmiş, ancak Bulgaristan hükümeti bu durumun kendi iç işleriyle ilgili olduğunu iddia ederek çözüm çağrılarını cevapsız bırakmıştır. Başta Türk hükümetinin ve diğer ülkelerin kamuoyunun tepkilerine kulaklarını tıkayarak göçe izin verme isteklerine olumsuz bakan Bulgaristan, Türklere yönelik baskılarını daha da arttırmıştır. Türkiye bu dönemde Bulgaristan’dan göç etmek zorunda kalan soydaşlarına imkânları ölçüsünde her türlü desteği verme çabası içinde olmuştur. Ancak beklenenden çok daha fazla Bulgaristan’da yaşan Türklerin, Türkiye’ye göçleri ve Türkiye’de yaşanan ekonomik sıkıntılar vb. nedenlerle Türk hükümeti, göçmenlerin bir kısmına istedikleri imkânları sağlayamamıştır. Bu durum soydaş göçmenlerin önemli bir kısmının zulümden kaçtıkları Bulgaristan’a geri dönmek zorunda kalmalarına sebep olurken, Türkiye’nin de uluslararası alanda imajını olumsuz yönde etkilemiştir. Bir başak boyutu itibariyle, bu kitlesel göçün hem Bulgaristan’da hem de Türkiye’de bazı sorunların yaşanmasına neden olduğu aşikârdır. Bulgaristan’ın plansız ve ansızın gönderdiği bu kitlesel ve zorunlu göç Bulgar ekonomisini olumsuz bir şekilde etkileyerek işgücü sorununu ortaya çıkarmıştır. Üç aydan daha kısa bir süre içerisinde 300.000’den fazla Türk soydaşına kapılarını açarak ülkeye yerleşmelerine izin veren Türkiye, göçe hazırlıksız yakalanmıştır. Bu durum Hükümeti, ekonomiyi ve halkı zor durumda bırakmakla kalmamış, toplumsal problemleri doğmasına da neden olmuştur.
Referanslar
Akçadağ, E. (2012). Yasadışı Göç ve Türkiye, Bilgesam Yayınları, İstanbul.
Akıncı, B. & Nergiz, A. & Gedik, E. (2015). Uyum Süreci Üzerine Bir Değerlendirme: Göç ve Toplumsal Kabul, Göç Araştırmaları Dergisi, C: 1, S: 2, Temmuz-Aralık 2015, ss. 58-83.
Tamer, M. (2020). Göç, göçün nedenleri ve uluslararası göç üzerine kavramsal bir analiz. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 7(60), 2020, ss.2808-2818.
Asar, A. (2004). Türk Yabancılar Mevzuatında Yabancı ve Hakları, Emek Ofset, Ankara.
Atasoy, E. (2011). Bizden Olan Ötekiler Asimilasyon Kıskacında Bulgaristan Türkleri. MKM Yayıncılık, Bursa.
Atasoy, E. (2011). Siyasi Coğrafya Işığında Bulgaristan Türklerinin 1989 Yılındaki Zorunlu Göçü, Coğrafya Dergisi, S:21, ss.1-17.
Atasoy, E. (2020). 1989 Yılındaki Zorunlu Göçün Bulgaristan Devleti Ve Bulgaristan Türkleri Perspektifinden Değerlendirilmesi. 1989 Yılında Bulgaristan'dan Türk Zorunlu Göçünün 30. Yılı içinde Çorlu.
Barışık, S. (2020). Göç Kavramı, Tanımı ve Türleri, Salih Barışık (Ed.), Küreselleşen Dünyada Fırsat Eşitliği Arayışında Uluslararası Göç ve Türkiye’nin Suriye Deneyimi içinde, ss.1-25, Gazi Kitabevi, Ankara.
Baritçi, F. (2017). Suriyeli Mültecilerin Türk Toplumuna Uyun Süreci Üzerine Bir Araştırma, Aksaray Üniversitesi, Uluslararası Hakemli İletişim ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (17), ss.227- 245.
Cemal, Y. (2004). Göç Sosyolojisi, Anı Yayıncılık, Ankara.
Cumhuriyet, (30 Mayıs 1989); (17 Haziran 1989); (18 Haziran 1989); (21 Haziran 1989); (24 Haziran 1989); (28 Ocak 1985); (20 Mart 1985); (24 Mart 1985); (4 Nisan 1985); (8 Temmuz 1989); (6 Ağustos 1989); (11 Ağustos 1989).
Danış, D.& Bayraktar, D.& Çatır, G., & Salihi, E. (2010). Irak'tan Irağa: 2003 Sonrası Irak'tan Komşu Ülkelere Ve Türkiye'ye Yönelik Göçler, Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi, Ankara.
Demirtaş Coşkun, B. (2001). Turkish-Bulgarian relations in the post-cold war era; the exemplary relationship in the Balkans. The Turkish Yearbook of International Relations, (32), ss.25-60.
Doğan, S. (1988). Yurt Dışı Yaşantısı Geçiren ve Geçirmeyen Lise Öğrencilerinin Problemleri. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan Terör Nedeniyle Göç Eden Ailelerin Sorunları. (1998). Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayını, Ankara.
Erdoğan, M. O. (2020). Göç ve Entegrasyon Çalışmalarının Temeli Olarak Göç Kuramları. İçinde S. Buz & H. Çevik (Ed.), Göç ve Entegrasyon, Nika Yayınevi.
Gürbüz, R. (2023). Kalanlar Ve Gidenlerin Gözünden Bulgaristan’dan Türkiye’ye Göçler (1989): Öncesinde Ve Sonrasında Yaşananlar, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bandırma.
Kemaloğlu, A. İ. (tarihsiz). Bulgaristan'dan Türk Göçü (1985-1989), Atatürk Araştırma Merkezi Yay., Ankara.
Lütem, Ömer E. (2000). Türk-Bulgar İlişkileri (1983-1985), Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi Yayınları (ASAM), C: 1, 176-183, Ankara.
Milli Gazete, (8 Ocak 1985).
Milliyet, (16 Ocak 1985); (14 Şubat 1985); (17 Mart 1985); (2 Nisan 1985); (26 Mayıs 1989); (28 Haziran 1989).
Ortaylı, İ. (2006). “Genel Göç Olgusu”, Uluslararası Göç Sempozyumu Bildiriler; 8-11 Aralık 2005, Zeytinburnu Belediyesi Yayını, İstanbul.
Ozankaya, Ö. (1984). Toplum Bilim Terimleri Sözlüğü, Savaş Yayınları, Ankara.
Özcan, K.E. (2016). Soğuk Savaş Döneminde Bulgaristan Türklerinin Türkiye’ye Göçü: Bursa Örneği, Hacettepe Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
Sever, H. (2009). Yasadışı Göçmenlerin Profili: İstanbul İli Örneği, Polis Akademisi Başkanlığı, Güvenlik Bilimleri Enstitüsü, Suç Araştırmaları Anabilim Dalı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
Şimşir, B. N. (1986). Bulgaristan Türkleri, Bilgi Yayınevi, . İstanbul.
Şimşir, B. N., (2009). Bulgaristan Türkleri, Bilgi Yayınevi, Ankara.
TBMM Tutanak Dergisi, (14 Nisan 1985). Dönem 17, Toplantı 1, C. 12.
TBMM Tutanak Dergisi, (24.10.1989). Dönem 18, Yasama Yılı 3, Cilt 33, 21’inci Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi, (29.09.1989). Dönem 18, Yasama Yılı 3, Cilt 33, 10’uncu Birleşim.
TBMM Tutanak Dergisi. (Şubat 1985). Dönem 17, Toplantı 2, C. 12, 13.
TBMM Tutanak Dergisi, (16.01.1990). Dönem 18, Yasama Yılı 3, Cilt 39, 64’üncü Birleşim.
Tercüman, (6 Haziran 1989); (15 Haziran 1989).
Tümertekin, E. & Özgüç, N. (2004). Beşeri Coğrafya: İnsan Kültür Mekân, Çankaya Kitabevi, İstanbul.
Türk Yurdu, (Kasım 1989). “Şubelerden Haberler”, C. 9, S. 27, , ss. 57-61.
Türkiye ve Göç. (tarihsiz). T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü: file:///C:/Users/Pc/ Downloads / turkiyevegoc_tr.pdf.
Yalçın, C. (2004). Göç Sosyolojisi, Anı Yayıncılık, Ankara.
Yayıntaş, Y. (2021). Bulgaristan Muhacirlerinin Anlatımıyla 1989 Göçü. Akademik Disiplinlerin Göç Olgusuna Farklı Yaklaşımları. Bilgin Kültür Sanat Yayınları. ss.423-436.
Yıldırım, S. (2016). Cumhuriyet Dönemi Nüfus Politikaları Çerçevesinde Göç ve Göç Politikaları (1921-1960). HÜTAD Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (24), ss.273-301.
Yıldız, İ. (2018). Türkiye'ye Uluslararası Göçler Ve Türkiye'nin Göç Politikası, Kırmızı Çatı, Ankara.
Zülal, A. (2002). “21. Yüzyılda Göçler”, Bilim ve Teknik, S: 415, Ankara
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2023 ESAR Journal
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.