Dünya Savaşı’nda Türkiye’de Vichy Fransa’sı ve Hür Fransa Mücadelesi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.13247226Anahtar Kelimeler:
İkinci Dünya Savaşı- Vichy Hükûmeti - Hür Fransa- Fransa Cumhuriyeti Geçici Hükûmeti- General de GaulleÖz
1930’lu yılların ortalarında Avrupa’da baş gösteren Alman ve İtalyan tehdidi, ülkeleri ittifak arayışına sevk etti. Bu durum, Fransa’nın Hatay’ın Türkiye’ye katılmasını kabul etmesini ve iki ülkenin İngiltere ile imzaladıkları ittifak anlaşmasıyla müttefik olmalarını sağladı. Savaşın başında Fransa’nın Almanya karşısında yenilmesi ve İngiltere’nin adasına çekilmesi Türkiye’nin gayri muhariplik durumunu ilan etmesine neden oldu. Fransa’da Mareşal Petain Vichy Hükümetini kurarken, mücadelenin sürdürülmesinden yana olan General de Gaulle İngiltere’de Hür Fransa hareketini oluşturdu. Vichy ve Hür Fransa arasında başlayan mücadele Türkiye’de de cereyan etti. Savaş süresince Ankara, resmi hükümet olması nedeniyle Vichy Yönetimi ile ilişkilerini sürdürdü. Bu durum, Kasım 1942'de kuzeybatı Afrika'nın Müttefikler tarafından ele geçirilmesi ve Almanya’nın Fransa’nın tamamını işgal etmesinden sonra değişmeye başladı. Hür Fransa Hareketi, Müttefikler cephelerde başarı kazandıkça güçlendi ve Ankara’dan Türkiye’de temsilci bulundurma hakkını elde etti. Vichy Hükümeti ile mücadeleyi kazanan General de Gaulle, Fransa Cumhuriyeti Geçici Hükümetini kurdu. Geçici Hükümetin Müttefikler ve özellikle Ankara tarafından tanınması beklendiği kadar kolay olmadı. Bu kapsamda çalışmada, Türkiye’de cereyan eden Vichy Fransası-Hür Fransa mücadelesine yönelik Türk Hükümetinin tutumu ve Geçici Hükümetin Ankara tarafından tanınmasında İngiltere’nin etkisi ortaya konmaya çalışılmıştır.
Referanslar
Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA). (24.08.1944). 301812. 106 61 9.
Ministere Des Affaire Etrangeres (MAE)/Archives Diplomatiques (AD) (Fransız Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivi).(15.08.1942). Ev 531, 1, 357.
MAE/AD, (22.08.1942), Ev 531, 1, 354.
MAE/AD, (21.08.1942). Ev 531, 1, 367-369.
MAE/AD, (06.10.1942). Ev 531, 1, 374.
MAE/AD, (02.10.1942). Ev 531, 1, 378.
MAE/AD, (02.10.1942). Ev 531, 1, 379-380.
MAE/AD, (14.10.1942). Ev, 531, 1, 392.
MAE/AD, (22.10.1942). Ev 531, 1, 412.
MAE/AD, (05.12.1942). Ev 531, 1, 414-415.
MAE/AD, (07.12.1942). Ev 531, 1, 418.
MAE/AD, (11.12.1942). Ev 531, 1, 420.
MAE/AD, (18.12.1942). Ev 531, 1, 422.
MAE/AD, (11.02.1944). Ev 531, 1, 432.
MAE/AD, (19.02.1944). Ev 531, 1, 435.
MAE/AD, (27.02.1944). Ev 531, 1, 439.
MAE/AD, (06.05.1944). Ev 531, 1, 443.
MAE/AD, (27.05.1944). Ev 531, 1, 447.
MAE/AD, (02.06.1944). Ev 531, 1, 449.
MAE/AD, (11.09.1944). L 45, 1-2-4, 4-5.
MAE/AD, (18.09.1944). L 43, 1, 197.
MAE/AD, (20.09.1944). L 45, 1-2-4, 10.
MAE/AD, (27.09.1944). L 45, 1-2-4, 12-13.
MAE/AD, (30.09.1944). L 40, 2, 4.
MAE/AD, (05.10.1944). L 45, 1-2-4, 23.
MAE/AD, (11.10.1944). L 45, 1-2-4, 25.
MAE/AD, (15.10.1944). L 45, 1-2-4, 27-31.
MAE/AD, (24.10.1944). L 45, 1-2-4, 37.
MAE/AD, (30.10.1944). L 40, 2, 5.
MAE/AD, (16.02.1944). L 45, 1-2-4, 32.
MAE/AD, (24.10.1944) L 43, 1, 198.
MAE/AD, (25.10.1944). L 43, 1, 199.
MAE/AD, (25.10.1944). L 43, 1, 200.
MAE/AD, (06.10.1944). L 43, 1, 206.
MAE/AD, (07.10.1944). L 43, 1, 207.
MAE/AD, (07.10.1944). L 43, 1, 208.
MAE/AD, (15.11.1944). L 45, 1-2-4, 101-102.
MAE/AD, (05.12.1944). L 43, 1, 219.
MAE/AD, (05.12.1944). L 43, 1, 230.
MAE/AD, (15.01.1945). L 43, 1, 235.
MAE/AD, (16.02.1945). L 43, 1, 249.
MAE/AD, (02.11.1944). L 40, 2, 7.
MAE/AD, (11.11.1944). L 40, 2, 9.
MAE/AD, (23.02.1945). L 40, 2, 19.
MAE/AD, (23.02.1945). L 40, 2, 22.
MAE/AD, (06.02.1945). L 43, 1, 247.
Araştırma Eserleri
Armaoğlu, F. (1989). 20.Yüzyıl Siyasi Tarihi (1914-1980) (6. bs.). Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Arslan, G. (2017). Şükrü Saraçoğlu’nun Hayatı ve Siyasi Faaliyetleri (1886-1953). Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi.
Azema, J.P. (1990). 1940 L’Annee Terrible. Paris: Edition Du Seuil.
Bonnet, G. (1961). Le Quai d’Orsay Sous Trois Republiques 1870-1961. Paris: Librairie Artheme Fayard.
Churchill, S. W. (2005). 2. Dünya Savaşı Hatıraları-Fransa'nın Düşüşü 1940. (M. A. Yalkın, Çev.). İstanbul: Örgün Yayınları.
Erdal, H. (2011). Ansiklopedik Uluslararası İlişkiler Kavram ve Olayları Sözlüğü. İstanbul: Birlik Özalit.
Erkin, B. (2010). Hatırat 1876-1958, Ankara: TTK Basımevi.
Fransa Büyükelçiliği Enformasyon ve Basın Servisi, (1968). General de Gaulle Fransa Cumhurbaşkanı, Ankara: Bilgi Basımevi.
Gaulle, C. (1951). Memoires de Geurre L’Appel 1940-1942, Paris: Librairie Plon.
Hart, B.L. (2018). İkinci Dünya Savaşı Tarihi. (K. Bağrıaçık Çev.) (3.bs.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Massigli, R. (1964). La Turquie Devant La Guerre Mission a Ankara 1939-1940, Paris: Librairie Plon.
Masson, P. (1992). La Seconde Guerre Mondiale Campagnes et Batailles, Paris: Larrousse.
Önder, Z., (2010). II. Dünya Savaşı’nda Türk Dış Politikası. (L. Uslu Çev.). Ankara: Bilgi Yayınevi.
Özen, Çınar, Akdevelioğlu, Atay, “II. Dünya Savaşı’nda Fransa’da Liderlik Mücadelesi: III. Cumhuriyet’ten Vichy Fransası’na Fransız Siyasetinde Yapısal Salınım”, Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi, 2016/15(1), 145-172.
Özen, Çınar, Akdevelioğlu, Atay, “Hür Fransa’dan IV. Cumhuriyet’e Fransa’da “Güçlü Hükümet” Mücadelesi: de Gaulle’ün Siyasi Yenilgisi ve Parlamentarizme Geri Dönüş”, Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi, 2017/16(1), 81-106.
Schumacher, E. (1948). İkinci Dünya Harbi Tarihi, (L. Ecevit Çev.). İstanbul: Gnkur.Bşk. Yayınları, Askeri Basımevi.
Soysal, İ. (1983). Türk-Fransız Siyasal İlişkileri (1921-1984). Belleten, 188, 959-1044.
Sönmezoğlu, F. (Der.). (2017). Uluslararası İlişkiler Sözlüğü. İstanbul: Der Yayınları.
T.C. Dışişleri Bakanlığı Araştırma ve Siyaset Planlama Genel Müdürlüğü. (1973). Türkiye Dış Politikasında 50 Yıl İkinci Dünya Savaşı Yılları (1939-1946).
Gazeteler
Cumhuriyet, 11 Aralık 1942.
Cumhuriyet, 09 Eylül 1944.
Cumhuriyet, 24 Ekim1944.
Ulus, 25 Ekim 1944.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2022 ESAR Journal
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.