Edirne Halkevi’nin Kuruluşu ve Faaliyetleri
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.8197691Anahtar Kelimeler:
Edirne- Halkevi- Spor- Kültür- Sosyal YardımlaşmaÖz
Türk inkılabının halka ulaştırılması ve anlatılması konusunda önemli bir rol üstlenmiş olan Halkevleri, 1932 yılında ilk olarak 14 il merkezinde kurulmuştur. Kısa süre içinde ülke genelinde teşkilatlanan Halkevleri, dönemin siyasi yapısı itibariyle CHP’ye bağlı bir kültür kurumu olarak faaliyet göstermiştir. Halkevlerinde okuma- yazma ve meslek edindirme kursları açılmış, spor, kültür ve sanat faaliyetleri gerçekleştirilmiştir. Bu yönü ile Halkevlerinin, halk için bir toplanma merkezi haline gelmesi de amaçlanmıştır.
Edirne Halkevi, 24 Haziran 1932 tarihinde kurulmuştur. Halkevleri için hazırlanan talimatlara uygun bir şekilde, Edirne Halkevi bünyesinde de okuma-yazma ve meslek edindirme kursları açılmış, spor, kültür ve sanat etkinlikleri düzenlenmiştir. Edirne Halkevi’nin en çok faaliyet gerçekleştiren Şubeleri ise Spor, Köycülük ve İçtimai Yardım Şubeleridir. Bununla birlikte, dönemin arşiv belgeleri incelendiğinde, Edirne Halkevi ile ilgili hazırlanan teftiş raporlarının genel olarak olumsuz olduğu ve söz konusu raporlarda Halkevi faaliyetlerinin yetersiz bulunduğu görülmektedir. Raporlarda bahsi geçen yetersizliğin nedenleri ise yerel idarecilerin isteksizliği, Halkevine gerekli maddi yardımların yapılamaması ve II. Dünya Savaşı sürecinde Edirne’de alınan askeri tedbirler ile izah edilmiştir. Bununla birlikte Edirne Halkevi kendi döneminin şartları içinde, muhitinin en önemli eğitim ve kültür kurumu olarak faaliyet göstermiştir. Demokrat Parti iktidara geldikten sonra 11 Ağustos 1951 tarihinde Halkevleri tasfiye edilmiştir. Edirne Halkevi de aynı tarihte, taşınmazları hazineye intikal ettirilmek suretiyle kapatılmıştır. Çalışmamız Edirne Halkevi’nin teşkilatlanması ve faaliyetlerini incelemek maksadı ile hazırlanmıştır. Konu ile ilgili telif ve tetkik eserlerin yanı sıra, arşiv belgelerinden, resmi yayınlardan ve dönemin basın kaynaklarından yararlanılmıştır.
Referanslar
Kaynakça
Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi Belgeleri
BCA 490-1-0-0/ 996-851-1, Belge: 56
BCA 490-1-0-0/ 996-851-1, Belge: 7
BCA 490-1-0-0/ 996-851-1, Belge: 53
BCA 490-1-0-0/ 996-851-1, Belge: 62
BCA 490-1-0-0/ 996-851-1, Belge: 79
BCA 490-1-0-0/ 996-851-1, Belge: 81
BCA 490-1-0-0/ 996-851-1, Belge: 82
BCA 490-1-0-0/ 996-851-1, Belge: 24-25
BCA 490-1-0-0/ 996-851-1, Belge: 7-13
BCA, 490. 1. 0.0/ 832. 285.2. Belge: 15
BCA, 490. 1. 0.0/ 832. 285.2. Belge: 21
BCA, 490. 1. 0.0/ 832. 285.2.Belge: 18
BCA, 975-776-3/ 490-1-0-0. Belge: 9-11
BCA, 490-1-0-0/ 109-894-1. Belge: 3-30
BCA 490-1-0-0/ 996-851-1, Belge: 26
BCA. 490-1-0-0/ 996-851-1. Belge: 37
Resmî Yayınlar
Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri (Bugünkü Dille). Haz: Ali Sevim, İzzet Öztoprak, M. Akif Tural (206). Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yayınları, Ankara
CHP (1936). 1935 Senesi Faaliyet Raporları Hülasası, Ankara
CHP (1942). Halkevleri ve Halkodaları 1932-1942. Ankara
CHP (1934). Halkevlerinin 1933 Senesi Faaliyet Raporları Hülasası, Ulus Basımevi, Ankara
CHP(1935). Halkevlerinin 1934 Senesi Faaliyet Raporları Hülasası, Ulus Basımevi, Ankara
Kitap ve Makaleler
“Edirne-Alpullu Maçı”, Son Posta, 10 Ağustos 1934
“Edirne Halkevi Açılıyor”, Milliyet, 11 Haziran 1932
“Edirne Halkevi Balosu”, Son Posta, 20 Mart 1941
“Edirne Halkevi Çalışmaları”,Tanin, 7 Aralık 1947
“Edirne Halkevi Çalışmaları”, Tasviri Efkâr, 10 Temmuz 1940
“Edirne Halkevi Dikiş- Biçki Kursunun Sergisi”, Son Posta, 14 Eylül1940
“Edirne Halkevi Dokumacılık Kursu”,Son Posta, 25 Haziran 1940
“Edirne Halkevi Faaliyetleri”, Edirne, 15 Nisan1940
“Edirne Halkevi Faaliyetleri”, Son Posta, 7 Nisan1937
“Edirne Halkevi Köycülük Kolunun Köy Gezileri”, Akşam, 17 Ekim 1945
“Edirne Halkevi Kupası Maçları”, Ulus, 21 Mart 1938
“Edirne Halkevi Orkestrası Güzel Bir Konser Verdi”, Ulus, 2 Haziran 1939
“Edirne Halkevi Parlak Merasimle Küşat Edildi”, Son Posta, 28 Haziran1932
“Edirne Halkevi Spor Kolu”, Akşam, 6 Mart 1935
“Edirne Halkevi Spor Müsabakaları”, Son Posta, 1 Aralık 1941
“Edirne Halkevi Temsil Kolunun Faaliyeti”, Son Posta, 4 Ocak 1942
“Edirne Halkevi Temsil Şubesinin Faaliyeti”, Akşam, 9 Haziran 1940
“Edirne Halkevi’nin Tertip Ettiği Geziler”, Ulus, 7 Temmuz 1944
“Edirne Halkevi’nin Yardımları”, Milliyet, 14 Aralık 1933
“Edirne Halkevi”, Cumhuriyet, 11 Haziran 1932
“Edirne Halkevinde Toplantı”, Milliyet, 8 Şubat 1934
“Edirne Halkevinin Gezileri”, Tanin, 18 Ağustos1945
“Edirne Halkevinin Köycülük Faaliyetleri”, Ulus, 30 Ağustos 1946
“Edirne Halkevinin Tertip Ettiği Geziler”, Cumhuriyet, 9 Nisan 1941
“Edirne Halkevinin Yıllık Neşriyat Sergisi”, Son Posta, 22 Mayıs1940
“Edirne Şefkat Yurdu”, Vakit, 26 Ocak 1933
“Edirne’de Geçid Resmi Bu Sabah Başladı”, Akşam, 25 Ağustos 1939
“Edirne’de Halkevi Faaliyetleri”, Tanin, 22 Kasım 1943
“Edirne’de Spor Canlandı”, Ulus, 29 Nisan 1935
“Edirne’de Üniversiteliler Şerefine Çay Ziyafeti”, Son Posta, 26 Nisan 1943
“Edirne’de Yapılan Sokak Koşusu”, Haber, 28 Şubat 1940
“Edirne’ye Ucuz Trenler İşleyecek”, Cumhuriyet, 4 Temmuz 1934
“Erkinlik ve Devrim Konferansları”, 6 OK, Şubat1936
“Geçen Yıl Evimizin Muhtelif Faaliyetlerine Kısa Bir Bakış”, Edirne, 1 Ocak 1940
“Halkevi Okuma Odası”, 6 OK, 7 Aralık 1933
“İktisadi Zafere Mutlak Erişeceğiz”, 6 OK, 19 Aralık 1933
“İnkılap Köyde Doğar, Köyde Büyür”, 6 OK, 31 Kasım1933
“İstanbul Muhtelitinin Edirne’de Maçı”, Vakit, 15 Temmuz 1934
“Kırkpınar’da Bu yıl Yapılacak Yağlı Güreş”, Ulus, 21 Nisan 1944
“Köy Gezileri”, Akşam, 28 Nisan 1940
“Köy Gezileri”, Tanin, 18 Nisan1946
“Maksadımız”, 6 OK, 25 Kasım1933
“Memleket Haberleri”, Vakit, 26 Ağustos 1933
“Programımız”, 6 OK, 31 Mart 1934
“Raşit Rıza Heyeti”, Vakit, 1 Kasım 1932
“Tarihi Kırkpınar Güreşleri”, Yeni Sabah, 6 Mayıs 1949
“Trakya’da Ağaç Dikimi”, Vakit, 31 Mayıs 1940
“Türk Ordusu Her Zaman Güvenilir Bir Kuvvettir”, Ulus, 25 Ağustos 1939
ARIKAN, Mustafa. DENİZ, Ahmet (2004). Türk Ocaklarının Kapatılışı, Borçları ve Emlakinin Tasfiyesi. Türkiyat Araştırmaları Dergisi. Sayı:15/ Güz. ss. 41-432.
ARIKAN, Zeki (1999). Halkevlerinin Kuruluşu ve Tarihsel İşlevi. Atatürk Yolu Dergisi. 6(23). ss. 261-281.
AYDIN, Mehmet Korkud (2020). Bayburt Halkevi: Teşkilat ve Faaliyetleri. ANKARAD. Yıl: 220 Sayı:2. ss. 355-372.
AYDIN, Mesut (2005). Kubilay Olayı ve Türk Gençliği. Evin Matbaası, Malatya.
AYDIN, Mesut. Aydın, Mehmet Korkud (2016). Türk İnkılabı Tarihi. Azim Matbaacılık. Ankara.
ÇİLLER, Yavuz (2015). Modern Milliyetçilik Kuramları Açısından 19. Yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu Fikir Akımları. Akademik İncelemeler Dergisi. Cilt: 10, Sayı:2. ss. 45-65
DURAK, Gökhan (2006). Trakya Bölgesi Halkevi Faaliyetleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi. İzmir
KARAL, Enver Ziya (1970). Osmanlı Tarihi V. TTK Yayınları. Ankara.
KODAL, Tahir (2014). Mustafa Kemal Atatürk ve Türk Ocakları. Türkiyat Araştırmaları Dergisi. Cilt:6 Sayı: 11. ss. 295-314
ÖZÜÇETİN, Yaşar (2010). Kırşehir Halkevi ve Faaliyetleri. CTAD. Cilt: 6 Sayı:11. s.s. 113-130
SENEMOĞLU, Olkan (2016). Türkiye’nin Demokrasiye Geçişte İkinci Başarısız Girişimi: Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCF). Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 4(2), ss. 44-66
Süreli Yayınlar
OK
Akşam
Cumhuriyet
Edirne
Haber
Hakimiyet-i Milliye
Milliyet
Son Posta
Tanin
Tasviri Efkâr
Ulus
Vakit
Yeni Sabah
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2021 ESAR Journal
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.