Maarif Vekâleti İhsaiyat Mecmuası 1925-1926 Ders Yılı İstatistiklerine Göre Urfa ve Siverek’te Eğitim
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21744670Anahtar Kelimeler:
İhsaiyat Mecmuası- Urfa- Siverek- EğitimÖz
Osmanlı bürokratik dönüşümünde önemli bir kırılma noktası olan Tanzimat döneminden itibaren devletin nüfus, asker, ekonomi, kültür vb. potansiyelini ortaya koyabilen istatistikler tutulmaya başlanmıştır. Bu istatistiklerden biri de eğitim alanında tutulmuş olup devletin okul, öğrenci, öğretmen sayılarına ilişkin verileri buradan öğrenebilmek mümkün olmuştur. Osmanlı’da başlayan bu gelenek Cumhuriyet döneminde de aynen devam ettirilmiş ve eğitim adına tutulan bu kayıtlar Maarif Vekâleti tarafından “İhsaiyat Mecmuası” adıyla yayımlanmıştır.
Bu çalışmada, 1926 Teşkilat-ı Mülkiye Kanunu ile Urfa vilayeti çatısında birleştirilen Urfa ve Siverek vilayetlerinin erken Cumhuriyet dönemindeki eğitim potansiyelleri ortaya çıkarılmak istenmiştir. Bu iki vilayetteki okul, öğrenci, öğretmen sayıları, okul binalarının durumu gibi önemli verilere ulaşılmıştır. Çalışmanın neticesinde, Cumhuriyet’in ilk yıllarında ortaya çıkan sayıların Osmanlı dönemine kıyasla daha düşük olduğu görülmüştür. İstatistik kayıtlarında adı geçmesine rağmen Harran’dan hiç veri aktarılmadığı, bazı ilçelerin ise ismine hiç yer verilmediği görülmüştür.
Referanslar
Akyıldız, A. (2012). Osmanlı Bürokrasisi ve Modernleşme, İstanbul: İletişim Yayınları.
Alkan, M.Ö. (2000). Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Modernleşme Sürecinde Eğitim İstatistikleri 1839-1924, Devlet İstatistik Enstitüsü Yayınları.
Bakkal, A. (2006). “Medreseleşme Sürecinde Harran Okulu”, I. Uluslararası Katılımlı Bilim, Din ve Felsefe Tarihinde Harran Okulu Sempozyumu, 28-30 Nisan 2006, Şanlıurfa: C. I: 248-258.
Başbakanlık İstatistik Umum Müdürlüğü (1929). 1927 Umumi Nüfus Tahriri, I, Hüsnütabiat Matbaası.
BCA, 180.9.0.0/151.725.2
BCA, 180.9.0.0/217.1081.22
BCA, 180.9.0.0/219.1091.11
BCA, 180.9.0.0/95.466.5
Çolak, D. (2023). “Türkiye Cumhuriyeti Mülki İdare Tarihinde İlçeye Dönüştürülen İller”, Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi, 19/37: 1-35.
Demirkıran, A. M. (2022). "İ̇btidâî Mektep". Türk Maarif Ansiklopedisi. Erişim adresi: ttps://turkmaarifansiklopedisi.org.tr/ibtidai-mektep/#yazar-1 (Erişim Tarihi 10.04.2026).
Ekinci, A. (2006). “Harran ve Harran Okulunu Etkileyen Siyasi, Dinî, Coğrafî ve İlmî Unsurlar”, I. Uluslararası Katılımlı Bilim, Din ve Felsefe Tarihinde Harran Okulu Sempozyumu, 28-30 Nisan 2006, Şanlıurfa: C. II: 9-22.
İdem, T. (2022). “İhsaiyat Mecmuası 1925-1926 Ders Yılı İstatiklerine Göre Mardin’de Eğitim”, 2. Uluslararası Anadolu Bilimsel Araştırmalar Kongresi, 25 Ekim 2022, Şanlıurfa: 29-42.
İlyas, A. (2017). “1927 Nüfus Sayım Sonuçlarına Göre Urfa Nüfusunun Genel Yapısı ve Özelliği”, Türk İslam Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 12/24: 143-156.
Kapaklı, H. K.(1927). Urfa Vilayet Salnamesi, İstanbul: İlhami Fevzi Matbaası.
Maarif Vekâleti (1341) Türkiye Cumhuriyeti Maarif Vekaleti 1339-1340 Ders Senesi İhsaiyat Mecmuası, İstanbul: Devlet Matbaası.
Maarif Vekâleti (1927). Maarif Vekaleti 1340-1341;1924-1925 Ders Senesi İhsaiyat Mecmuası, İstanbul: Devlet Matbaası.
Maarif Vekâleti (1928). Türkiye Cumhuriyeti Maarif Vekâleti 1925-1926 Ders Senesi İhsaiyat Mecmuası, Devlet Matbaası.
Maarif Vekâleti (1929). TC Maarif Vekâleti 1926-1927 İstatistik Yıllığı, İstanbul: Devlet Matbaası.
Sertel, S. ( 2015). “1927 Nüfus Sayımı Sonuçlarına Göre Elazığ Nüfusu”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25/I: 303-316.
Vurgun, A. (2024). “19. Yüzyıl Türkiye’sinde Eğitimde Modernleşme Atağı: II. Mahmud ve Tanzimat Döneminde Eğitime Bakış”, 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 13/37: 185-208.
Yıldız, M. Z. Ve Deniz, O. (2016). “Maarif Salnamelerine Göre, 19. Yüzyıl Sonunda Van’da Eğitim ve Kültürel Hayat”, Doğu Coğrafya Dergisi, 21/35: 197-208. https://doi.org/10.17295/dcd.86109
Yücel, M. S. (2016). “Cumhuriyet in İlk Yıllarında Anaokulları”, The Journal Of International Social Research, 9/43: 995-1004.
Yücel M. S. ve Bilgin T. (2018), “1925-1926 Ders Yılında Manisa’da Eğitim”, Geçmişten Günümüze Manisa Şehzade II. Mehmet ve Manisa Tarihi-Kültürü–Ekonomisi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Yayınları, C. II: 985-996.
Yücel, M. S. (2018). “Eğitim Tarihi Açısından Maarif Vekâleti İhsaiyat Mecmuası”, XVIII. Türk Tarih Kongresi, 1 - 05 Ekim 2018, Ankara: 391-410.
Yücel, M. S. (2023), “Cumhuriyetin İlk Yıllarında Köy Yatı Mektepleri”, History Studies, 15/Cumhuriyetin 100. Yılı Özel Sayısı: 293-313.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 ESAR Journal
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.